Torskebestanden tar seg kanskje aldri opp igjen, og det blir meldt om total hekkesvikt for sjøfugl i heile Nordsjøområdet. I mellomtida stig temperaturen i takt med CO2-utsleppa.
Dalsfjorden. Tom Johannessen står på Bakkeneset i Holmedal og fiskar i fjorden. Timane går. Ingenting nappar. Fjorden ligg dørgande stille. For ti år sidan var det sjeldan ein ikkje fekk fisk, no er det sjeldan at ein får fisk. Johannessen ruslar tilbake til hytta. Kvar er fisken blitt av?
Henning Vik sit utanfor naustet og speidar utover fjorden, men ingen fisk hoppar. Naboen har slutta å sette garn. Sjølv på hundre meter garn får han ikkje nok fisk til å fylle ei gryte, eller fø opp ein katt, som han seier det. Vik sjølv reiser ti nautiske mil vest om Bulandet for å hente opp torsk til lutefisken som heng under taket i naustet. Han synest utviklinga er skremmande, og den går fort.
Forskar Reidar Toresen ved Havforskningsinstituttet i Bergen seier observasjonane til Vik og Johannessen er i tråd med forskningsdata. Det står dårleg til med ein del fiskebestandar langs heile Vestlandskysten. Blant anna er Nordsjøbestandane av torsk, rødspette og hvitting i ei elendig forfatning. Hovedårsaka er ein kraftig nedgang i plankton, spesielt raudåte, som igjen gir dårlege beiteforhald og rekrutteringssvikt i fiskebestandane.
I tillegg fører sterkt fiskepress og låge forekomstar av tobis (småfisk) til at fiskebestandane er låge. Torskebestanden er no så liten at ein kan spørje seg om den i det heile tatt kan klare å ta seg opp igjen. Når rekrutteringa i Nordsjøen sviktar, vert resultatet tomme fjordar. Fisken forsvinn meir eller mindre frå kysten. Reidar Toresen meiner ein bør vurdere å stanse fisket etter torsk.
Det er vår. På tusen meters djup startar mange milliardar dyreplankton oppstigninga frå overvintringsområda. I øvre vasslag slår dei seg til ro og begynner å legge egg som i løpet av sommarmånadane utviklar seg til vaksne individer.
Den 3-4 mm store raudåta er ein nøkkelart i det nordlige Nordatlanterhavet sitt økosystem og einaste føde for fiskeyngel. Det lille krepsdyret har ei heilt dominerande rolle som bindeledd mellom produksjon av planteplankton og produksjon av fisk, skriv forskar Svein Sundby ved Havforskningsinstituttet i Bergen. Forekomsten av raudåte er størst i kalde år, og i kalde år er rekrutteringa til torskebestanden i Nordsjøen best.
Reidar Toresen seier nedgangen i planktonmengda heng saman med klimautviklinga og stigande temperaturar. Meir ekstremver endrar havstraumane og gjer at raudåten vert ført nordover om vinteren, bort frå Nordsjøen. Fiskebestanden i Nord-Noreg har dermed gode produksjonsforhald og er i god forfatning, men jo meir lågtrykk og milde vintrar, jo mindre mat blir det att for fisk og yngel i Nordsjøen.
Den globale middeltemperaturen har stige med om lag 0,6 °C dei siste 150 åra. CICERO, Senter for klimaforskning, melder at endringane siste hundre åra har vore betydelege i eit tusenårsperspektiv. FNs klimapanel (IPCC) konkluderer i sin tredje hovedrapport frå 2001 med at det er overveiande sannsynleg at menneskeskapte utslepp av klimagassar har bidratt vesentleg til den observerte klimaendringa siste 30 til 50 år. Og medan temperaturane stig, synk fiskebestandane
Fisken går djupare. Varme somrar fører til at fisken går lenger ut i havet og ned på større djup. Blant anna torsken er dermed ikkje lenger tilgjengeleg i dei same områda som fiskarane tradisjonelt er vand med å finne den.
Den hurtigsymjande makrellen, derimot, lever livets glade dager. Makrellen er ikkje så stadbunden som torsken, ikkje så avhengig av lokale forhald og difor ikkje ramma like hardt av nedgangen i planktonmengda som dei meir stadbundne artane. Ein kan altså enno trekke opp fleire kilo spinnvill makrell frå fjorden, medan den sløve torsken er sjeldan.
Vi inntar kaffe i naustet til Henning Vik i skuggen frå lutefisk fiska ti nautiske mil vest om Bulandet. Rundt oss er det dørgande stille. Berre ein einsleg måseunge ruslar rundt på piren. Før sat ternene tett i tett på berga her. No er det fleire år sidan Tom Johannessen og Henning Vik sist såg snurten av dei. Før krydde det av måsar, no er dei borte. Vik kastar brødsmular til måseungen som skvett bortover piren der det før stod tett med pal langs brygga. Sola steiker. Kvar er alle sjøfuglane blitt av?
Sommaren 2005. Fiskeridepartementet stoppar fisket etter småfisken tobis umiddelbart på tilrådning frå Havforskingsinstituttet. Ein står overfor ein total hekkesvikt blant sjøfuglar i Nordsjøen, og det blir gjetta på at den direkte årsaka til svikten er eit samanbrot i bestandane av tobis. I tillegg fører klimaendringar med stigande temperaturar til nedgang i planktonmengda, som igjen gir dårlege næringsforhald for yngel og ytterlegare svekkar sjøfuglbestanden sitt næringsgrunnlag langs kysten.
Industritrålfisket etter tobis til bruk i fiskeolje og laksefôr har tidlegare ikkje vore regulert frå norsk side, og fordi den lille, sylforma fisken opptrer i tette stimar, kan fangsteffektiviteten være høg sjølv ved låge bestandsnivå. I fleire år har det blitt drive eit massivt overfiske av tobis i Nordsjøen. I tillegg reknar ein med at ein auke i sjøtemperaturen kan ha vore med å påverke situasjonen for tobis ytterlegare i negativ retning.
Sola steiker over båten til naturoppsynsmann Tore Gundersen i det vi legg frå land frå Florø på leit etter sjøfugl. Vi passerar fabrikkområdet og industritrålarane til Ewos som blant anna produserer fiskefôr frå tobis, og stoppar eit par timar seinare i sjøfuglreservatet Ytre Torshamrane nord i Sognefjorden.
Store, svarte seige koksaktige oljeklumpar sit klistra på berga når vi stig i land. Undersida er klissete og seig. Seniorforskar Svein Ramstad ved avdeling for marin miljøteknologi ved SINTEF i Trondheim, trur klumpane kan stamme frå tung bunkersolje, den billegaste oljetypen ein kan få tak i. Mange cruiseskip og større lastebåtar bunkrar antageleg denne oljen.
Klumpane kan også stamme frå båtar eller plattformar ute i havet. Den klebar seg til fjøyr og kan skade og ta livet av sjøfuglar. Kjelda er ukjend. Det er altså ikkje berre matmangel som trugar sjøfuglane.
Fiktiv idyll. Over oss kretsar måsane, men idyllen er på mange måtar fiktiv. I 2004 blei det meldt om total hekkesvikt for sjøfuglane på Shetland, Orknøyene, Skottland og det nordlege England. Samstundes var det total hekkesvikt i sjøfuglbestandane langs vestlandskysten. Ingen ungar, ingen egg, ingen reproduksjon i heile Nordsjø-området.
I 2005 vart det registrert ein total hekkesvikt i bestanden av gråmåsar. Også svarbak, fiskemåse og sildemåsar stod over hekkesesongen. Toppskarven har fått seg ein kraftig knekk, og fleire områder som før var sentrale hekkeområder for teis, står utan fugl. Fleire artar av måse er utrydningstruga, og tobis ser ein knapt sporet av sjølv om fisket er stoppa. I 2006 antok ein at ein av ti sjøfuglar hekkar langs kysten, men situasjonen er enno, i følge Tore Larsen hos Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, svært kritisk.
I august 2007 gjekk fleire nordiske miljøvernorganisasjonar ut og ba Nordisk ministerråd engasjere seg for å redde sjøfuglbestanden. Dei ønskjer at ministerrådet set ned eit ekspertutval som kan kartlegge den dramatiske nedgangen i dei nordiske landa og kome med framlegg til tiltak. Organisasjonane peiker på matmangel som følgje av overfiske, særleg av tobis, som ei årsak til at det vert færre sjølfugl, og viser til at fiskekvotene i årevis har lege langt over det nivået som Det internasjonale havforskingsrådet har anbefalt. Så kva skjer no?
Noreg CO2-versting. Tilbake i den idylliske solveggen i Holmedal ytst i Dalsfjorden. Reidar Toresen ved Havforskningsinstituttet seier han ser alvorleg på situasjonen. Det manglande fisket i fjordane og Nordsjøen kan vere ein situasjon ein blir nøydd til å avfinne seg med over tid, og det er lite vi kan gjere med klimautviklinga utover å arbeide langsiktig med utslepp av klimagassar.
Harde fakta er deprimerande: FNs klimapanel (IPCC) reknar med at gjennomsnittstemperaturen vil stige med mellom 1,4 og 5,8 °C som følge av menneskeleg påverknad fram mot 2100. Sjølv om vi stabiliserer utsleppa av klimagassar i dag, vil det ta lang tid før tiltaka har noko virkning. Etter at CO2-utsleppa er redusert og CO2-konsentrasjonen i atmosfæren stabilisert, vil temperaturen fortsette å stige i eit århundre eller meir. Ifølge IEA (Det internasjoanle energibyrået) slapp kvar innbyggar i Noreg ut 7,5 tonn CO2 i år 2000. I Kyoto-avtalen har Noreg den tredje lågaste forpliktelsen med ei utsleppsauke på ein prosent frå 1990. I dag ligg utsleppa 6 prosent over 1990-nivå. På tide å ta grep?
Bestanden av sjøfugl vil sannsynlegvis vere svak i lang tid framover. Det er uvisst om bestanden av tobis er på veg oppover, og uvisst når den vil vere tilbake. Torsken kjem kanskje aldri tilbake i same mengde som før. I mellomtida sit Henning Vik og Tom Johannessen på ein pir i Holmedal. Fjorden ligg dørgande stille. Det ser mørkt ut for sjøfugl og fisk i Nordsjøen.
(Denne artikkelen er basert på at eg sommaren 2006 drog langs kysten av Sogn og Fjordane for å ta bilder og lage reportasjer. Artikkelen stod på trykk i Klassekampen 8.november 2006).
0
0
Kommentarar
Det ser ut som konsekvensane av klimaendringane er mangearta. Svært tankevekkande. Dei konsekvensane som kjem fram her har i alle fall ikkje eg tenkt mykje på. Det understrekar omfanger og alvoret i det som er i ferd med å skje.
japp. det er ganske skremmande utvikling.
Høgare temperaturar gir også meir vegetasjon, blant anna. Norge gror att
interessant, men det er på tide å sette på bremsene for denne utviklinga er seriøst skremmande. blant anna vil ein kunne få problemer med matproduksjonen, spesielt i sør, om temp fortset å stige. det vil kort sagt bli ørken i store deler av blant anna sør-europa.
Det neste norske klimaårhundret
Det er vel heva over all tvil at kloden vår er i krise, og at vi som menneske har eit ansvar for å dempe dei negative effektane. Likevel er det ikkje alle varsla om klimaendringar som er like lette å forstå. T.d. er det ved mange høve nemnt at breane smeltar som følgje av klimaendringane. Men no vert det sagt at på grunn av den store nedbøren med mykje snø, som også skal vere følgje av klimaendringane her hos oss, så reknar forskarane med at breane kjem til å vekse. Og når det vert varmare, så fordampar meir vatn, noko som skaper skyer som gjer at sola ikkje trengjer gjennom og får varma opp sjøen.
Alt er vel en kombinasjon..
Fisken som forsvinn er mest menneskene sin feil..
Trålarene som er dødelig effektiv..ringnoterne som tømmer det større fisk er på jakt etter..
Reketrålerne som får masse småfisk som bifangs-blir plukka ut og kastet på sjøen, men da er all den fisken dø..masse Lodde blant annet..
Har jobbet på Tråler 6 veker oppe i nord østelige Barenshavet..og da så eg kor masse en ødelegger på bunnen..kan samenlignes med at en tar en buldoser bortover et jorde..dette er dessverre ikkje overdrevet..DESSVERRE..
Men Norge burde gå foran og sette i gang med og forby Trålere og ringnotere i mange år..Trålere så mye som 15-20 år..og begrenset fiske etterpå. Vi har selv rasert alt og må ta da til oss ,og gjere noke med da..
Og da selvfølgelig ikkje ta inn fisken fra andre land, for da er da ikkje så masse hjelp i.
Forurensingen kan vi og gjere masse med.. Indrustrien i norge står for da meste av forurensingen selv om mange skylder på biler.(eindel er jo biler, 20% ca..stemmer ikke det?) Der kan det reduserast ved å ta vekk avgifta på nybilar så folk har råd til og ikkje forurense. For da bruka ein halvparten + at det er en renere motor. Og nye veier så en sleppe og kjøre ein halvtime,mens en burde brukt ti minutter.
Indrustrien:
Ta f.eks ein flamme som står og brenn nesten heile tia på ei plattform. Ein flamme på kvar plattform. To flamma på Mongstad.. Sikkerhetsventil kaller ein da.. noke dar må jo kunne gjerast??
Og så har vi resten av indrustrien..
No må vi gå foran med eit godt eksempel før ein skal lære andre og ikkje forurense.
At fisken forsvinn i Nordsjøen, er svært symptomatisk på at temperaturane i havet stig pga temp auken og klimaendringane. Fisken vandrar nordover, spes torsken, dette er påvist i fleire forskningsrapportar.
det er også sett spørsmål ved korleis oppdrettsfisk vil klare seg her i sør/ vest pga temp stiger i vatnet, om anlegga må lenger ut, flyttast til nye lokalitetar o.a. for at fisken skal få kaldt nok vatn til å trivast. dette er problemstillingar det vert jobba med.
ein skal ikkje undervurdere klimaendringane sin påverknad på kvar fisken befinn seg og kvar den vandrar. temp endringar kan også påvirke bestandar av feks kråkeboller, kråkeboller et “stortaren”, tareskog, og det er store områder langs vestlandskysten som er beita tom for tareskog av kråkeboller. merkelige greier, men det henger antageligvis saman med temperaturane, ikkje med trålinga, ifg forskarar ved NIVA i Oslo.
å bygge nye veier så ein brukar kortare tid på å komme seg fra a til b er lettvint miljøpolitikk. Betre veiar vil i andre omgang føre til at folk køyrer meir bil. noko som ikkje tener miljøet.
avgifter på utslepp kan vere veien å gå. då vil forurensande bilar bli dyre i drift, ergo uøkonomiske for eigar og selge dårligare, fabrikkane får incentiv til å bygge meir energieffektive motorar som genererer mindre utslepp feks.. så lenge feks flytrafikken er unntatt frå co2-avgift er det jo ikkje noko poeng i å bygge meir mijøvennlige motorar, frå produsentane si side vel åmerke,
det er økonomiske motiver en i stor grad må bruke. dvs en må tape øknomisk på å sleppe ut.
og så må kvar og ein ta grep om eigne utslepp.
Arild: ang at nedbøren aukar, er det typisk klimaendring. det vil, ifg forskning på klima, kome meir nedbør. i første omgang vil denne i høgare strøk falle som snø, noko som vil føre til at brear feks kan vekse. om nokre tiår vil ikkje denne nedbøren lenger falle som snø, men som regn, og ein vil sjå at brear forsvinn.
klimaendringar er kompleks vitenskap:
98 prosent av Norges 1627 brear kan komme til å smelte bort innan år 2100, trass i at 18 prosent av auken i nedbør er forventa å falle som snø.
regnet som høljar ned minnar lite om botnfrosne elvar og aukande snømengder i høgfjellet, men fakta er at ein dei nærmaste åra vil sjå auka nedbør i form av snø både i høgfjellet og i Finnmark. Dette kan gi kritiske tider for ørret.
dei to sitata er henta her
og saken er bygd på ein større rapport utgitt ifjor.
Når det er snakk om å forurense og ein skal gjere noke med, så er det alltid vi privat personer som skal gjere noke…Vel og bra da..men…
Bedriftene er dei største miljøsyndarene og Norge er ikkje noke bedre en andre land..
Kortid skal bedriftene i Norge ta alvoret innover seg?? Hydro har noke prosjekter på gang… Men dei andre då? Da bygges gasskraftverk uten rensing..fordi da er for dyrt og teknologien er ikkje komt langt nok…?? kortid er den kommet langt nok da??? Nei bygg med teknologien vi har i dag, for da hjelper masse da enn ingenting.. Staten som hovedeigar burde gått inn med pengar til renseanlegg..
Eg tenkjer litt på tung bunkersolje som du nevner Anne. Først ein liten korrigering. Denne typen olje kan aldri komma frå ein oljeplatform som du skriv. Tungolje får ein først i raffineringsprosessen på mellom anna Mongstad. På platformane er det berre råolje, i verste fall, men mange platformar er gass og kondensatplatformer. Så det er svært lite sannsynleg at koksaktive oljeklumpar stammar frå platformer. Mest sannsynleg er det bunkersolje frå skip.
Om det er utanfor Florø ein registrerer desse klumpane så er det vel truleg at kjelda er Server, tankbåten som forliste utanfor Fedje 12.januar i år. Eg trur ein kan sei det ganske sikkert at dei fleste større skip brukar denne typen drivstoff.
Server-forliset
Det har vel vore på snakk å få til eit forbod mot å bruke tung bunkersolje. Men det er ikkje berre berre å kutte den ut. Ein liter slik tungolje inneheld mykje meir energi enn ein liter diesel til dømes. Men tunolja er heilt klart ein miljøtrusel, ikkje berre ved forlis og utslepp. Den inneheld også mykje meir svovel enn til dømes diesel. Me kan vel ikkje heilt slutte å tenkje på svovelutsleppa heller.
Når det gjeld skipsfarten så er den vel ikkje omfatta av internasjonale avtalar når det gjeld utslepp av klimagassar. Det må i alle fall vere eit mål at både skipsfart og luftfart også blir tatt med då dei er betydelege bidragsytarar til klimagassutslepp. Men det er og eit faktum at skip er i stand til å frakte store mengdar cargo. Og eg vil tru at om ein ser på energibruken i høve til transportert mengde så kjem skipsfarten godt ut.
Odd: desse klumpane var i fjorden i fjor sommar, dvs julil 2006, så det er ikkje Server. Det er nok vanskelig åsei kvar dei klumpane kom frå, men ssannsynligvis som du seier, frå eit skip.
Frank: det har vore liten fokus i norge på at enkeltpersoner skal gjere noko, og når det blir sagt at folk sjølv må ta grep, blir det avfeid som urealistisk føler eg ofte. eg er enig med deg i at ein må ta i bruk den teknologien ein har og ikkje berre sitte å vente på betre. men folk flest må også kunne ta grep og feks sykle heller enn køyre bil til butikken om den ligger ti minutter unna osv. mange har eit sånt konsum at det går an å spørre seg kva som er poenget. snakker om tidsklemme, men omfolk brukte mindre peng på stæsj og dingser hadde dei nok kunna jobba litt mindre og sluppe unna med ein del mindre stress, og ergo hatt et bedre liv. det høres vel idealistisk ut, men det er eit faktum at kunstige behov skaper stress og konsum som neppe er bra for miljøet.
ellers må jo privat næringsliv ta grep. det blir jo co2-kvoter over nyttår, så får vi håpe det funker. men ellers er det avgifter på utslepp osv, det skal som sagt koste å ureine, og eg er heilt einig i at staten må putte meir penger inn i teknologi og tiltak osv. vi har faktisk råd til det, og ein må prioritere og handle, ikkje berre preike og ha visjoner.
Hssssj…måkje sei da høgt at vi har råd til det.. ;-) Ap.Sp og Sv seie ikkje da..må spare.. spare seg til fant.. Da er trasig.. Men sannheten er at ein har pengar til da ein vil ha penga til.. Spare til pensjonistane, seie dei.. Ja når vi ser i dag på kor “mye” som blir brukt til pensjonistene og eldreomsorg så kan eg ikkje skjønne kva pengane skal brukast på?
Nei INNvester dei i bedre og oppegående veier,Forskning og lovende nye bedrifter. Det lønna seg for framtida
invester i forskning, forsk på teknologi til framstilling av fornybar energi, teknologi som minskar utslepp osv. regjeringa ligg langt bak sine eigne målsetningar om forskningsinnsats i soria moria.
Det som er heilt sikkert er att miljøforandringane er med på å forandre mønsteret for fiskeri.
Tidligare kunne kystflåten utanfor s&fj. høste til dels gode fangster, men no har fisken reist fra dei faste fiskeplassane til stadig djupare vatn.
I nærområda ligg det stadig meir kobbe som forvaltar dei lokale fiskeria.
Om vi ikkje bremsar klimaendringane så vil etterkommarane våre ikkje ha gleden av å gå ned på berga og dra opp ein fisk.
Da vil det være dei store fabrikktrålarane som forsyner oss, og det vil ikkje verte naturleg å ta med ei fiskestong ned i fjæra som rekreasjon og som ein opplevelse av å få mat på bordet.
La oss alle ta ansvar.
Da er ikkje kun klimaendringene som er årsaka, men oppfisking. Typisk og skylde på klima heile tia..
Det er nesten så eg ikkje trur det eg ser! Dokumentasjonen er overveldande og overbevisande. Me får ny kunnskap på område etter område om konsekvensar av klimaendringane.
Likevel synes det ikkje som du er villig til å ta alvoret inn over deg Frank. Sjølvsagt skal ein vere kritisk. Eg møter kvar einaste dag menneske som sterkt tvilar på at klimaendringane er menneskeskapte. Det er sundt med skepsis og kritiske blikk. Mange meiner framleis at klimaendringane er naturlege variasjonar. Men kvifor når ikkje skeptikarane i gjennom? Kvifor greier ikkje skeptikarane å komme fram med bodskapen sin, få oss til å tru at den er sannsynleg?
Det er enormt viktig å vere kritisk, spesielt no når klima er så høgt oppe på dagsorden. La oss halde tunga rett i munnen og basere oss på kunnskap.
Eg for min del er overbevist for lenge sidan, om at menneske er ansvarlege for den kraftige stigninga i CO2-konsentrasjonen i atmosfæren. Samstundes heiar eg på dei som prøver å vere ei sakleg og konstruktiv motvekt i klimadebatten. Eg tenkjer av og til at det er påfallande stor einigheit i klimadebatten. Men det kan sjølvsagt vere fordi motargumenta rett og slett ikkje finst ;-)
Frank: det er både klimaendringar og oppfisking, men klimaendringar får stadig meir betyding, feks for om torsken vandrar nordover. dette er fint for fiskarane i nord, men vil føre til at vi må sikt må venne oss til fisketomme fjordar her i vest. som eg også seier, det er industrifiske etter tobis feks som underslår matfatet til sjøfuglane. problemstillinga er sammensatt, men om ein feier klimaets innvirkning på situasjonen under bordet, gjer ein seg sjølv ei bjørnetjeneste. det er på tide å ta grep. eg har ikkje lyst til å verte gamal på ein klode som er totalt føkka, og skisserte scenarier er ganske skremmande for den som har fulgt med i timen. feks vil havet stige såpass mykje at ein vil måtte bygge sluser inn til dei fleste av byane langs vestlandskysten. feks bergen, men ikkje berre bergen.
dei som fornektar klimaendringane og dens konsekvenser vil eg gjerne ha solide begrunnelsar frå. lytter gjerne. sleng det på bordet, men som odd skriv, det er nesten så ein ikkje trur det når folk benektar klimaendringane sitt opphav i menneskelig aktivitet. dokumentasjonen er jo massiv, og det har den faktisk vore sidan åttitalet. no må ein handle. det er ikkje lenger snakk om korleis vi kan hindre at klimaendringane kjem, det er snakk om korleis vi kan møte dei sånn reint praktisk (sluser, kartlegge rasfare o.a.) i tillegg til å prøve å begrense konsekvensane mest mogeleg.
JAMEN FOLKENS… Kan Dere ikkje lese??? Eg skriver…. -da er ikke KUN…..
Hjelpe meg… Les innlegga før dere klager..
Dere skjønner at eg meinar at begge ting er skyld i det.. Når det gjelder fisken så kan ein ikkje berre sei at den er dratt nordover..sant ja, da lite som er igjen av fisk.. For ellers skulle ein jo hørt om eventyrlig fiske langt der nord..
Dere må slutte og lukke øynene for det omfattende fiske.. Når ein ser 40 båter på ein plass, med øynene..Ja så tenk…
Og så kan det og vere solen som gjer at tempraturene har gått opp..den har alltid variert.. Men vi får håpe det er mest sola..
Ja, me får skulde på sola. Eg er overbevist om at den er årsaka til all oppvarminga.
ja den jævla sola. faen ta.
eg trukje det hjelper å benkte klimaendringane. eg syns det er faktisk svært egoistisk om folk fortsetter å kjøre på. det er mi framtidige verd dei føkker opp. skjønner ikkje at folk ikkje fatter at ungane deiras faktisk kjem til å lide under deira eige konsum.
Ja, her går det føre seg..Har dere lest artikkelen til Lovelock i Dagbaldet lørdag?
Jeg mener på ingen måte at det ikke er noe håp for oss (..) James Lovelock
japp. han har heilt klart rett, med mindre vi handlar raskt! og då snakkar eg no. kutt ut klimakvotepreiket og get shit done: kutt utsleppa, få privatpersonar til å ta ansvar. ansvaret må vere gjennomgåande frå statsminister til arbeidar osv, privat til offentlig. klimapolitikk må gjennomsyre all anna politikk. da er det håp.
Dere er så blåøyd… Klimaet ja, MEN OG OPPFISKINGA VI HAR DREVET MED!!!!!!
Typisk politikare og skylde på andre ting når det er deira egen skuld.
Det er greit å handle raskt med slikt en veit er rett, men mye av dette er av en slik art at en fort kan gjøre galt verre, da må tillate seg å bruke litt tid på forskning. I fjernsynet forkynte de gledesstrålende at halm og tre til energiproduksjon kan erstatte så og så mange gasskraftverk. Men det er vel stor forskjell på om man bruke trær eller halm. Eller tar jeg aldeles feil?
Halm er ute av vekst, det har vært med på å produsere mat og det ville i alle fall avgi CO2 om det ble liggende å råtne. Levende trær er med på å balansere CO2 nivået og når det blir brent eller råtner så avgir det CO2. Dersom en venter til treet dør blir det på samme måte som halm, men tar en det mens det er friskt så forurenser det når en skal produsere kraft med det. Dersom jeg tar feil her vil jeg være svært takknemlig for å bli korrigert.
Diskusjonen om det er naturen eller oss som forårsaker miljøkatastrofen er litt rar. Vi er en del av naturen, men til forskjell fra resten av naturen kan vi tenke noe om framtida.
Det har alltid vært store svingninger i temperatur og nedbør. Noen ganger har det vært så ekstremt at store deler av livet på jorda døde ut. Nå er vi i den situasjonen at menneskedelen av naturen har større innvirkning på resten av naturen enn noen gang før. Når menneskenes forurensingskapasitet er på det største samtidig med en ekstrem situasjon i resten av naturen sin syklus, da er vi i en helt ny situasjon. Det vi gjør eller ikke gjør kan være utslagsgivende for om klimaet fortsetter mot det værre eller om den svinger tilbake.
Uansett så er det riktig av oss å behandle det miljøen vi lever i og av på en mer fornuftig måte enn før. Det er ikke bare den store katastrofen det handler om, men også fattige menneskers levekår og vår egen helse.
Eg såg også den reportasjen på Dagsrevyen i går. No skal eg prøve å formidle korleis eg har forstått dette med CO2-binding og organisk materiale. Eg trur ikkje det har noko å sei om ein tek eit tre som er i vekst kontra å ta det når det er døyande. Eit levande tre har tatt opp ein del CO2 gjennom fotosyntesen for å bygge seg opp til eit tre. CO2 er på ein måte ein ingrediens i byggematerialet. Når ein så sagar ned eit tre og brenner det blir denne CO2-en frigjort igjen, og byrjar på sirkelen på ny. Daude tre sluttar å ta opp CO2, men dei har alt tatt opp ein betydeleg mengde under vekst. Slik trur eg det er med alt organisk materiale.
Du set debatten i det store perspektivet den fortjener Roar. Det å redusere energibruken, forbrenning av fossilt materiale speselt, er ei gedigen solidaritetshandling. Det er eit stort paradoks at vår levemåte påfører mennese som aldri har fått smake tilsvarande levestandard store skadeverknader. Me her oppe i nord får på ein måte både i pose og sekk. Først kan me leve livets glade dagar og fråtse i energibruk og så når rekninga for morroa kjem så sender med den over til dei fattige naboane våre på kloden. Det er jo tragisk.
Eg er overbevist om at vår rovdrift på naturen i form av enorm energibruk på kort tid fører til at økosystema på kloden kjem i ubalanse. Eg prøver kvar einaste dag å tenkje redusert energibruk i alle samanhengar.
Det var det med treet; Når det er i vekst så binder det CO2 og vi kan ta et valg om vi vil la det fortsette med det til det dør. Men dersom det allerede er dødt av naturlige årsaker så vil jo CO2 frigjøres uansett om det råtner eller brennes, bare at råtningsprosessen går saktere, og da er det mer lønnsomt å lage energi av det. Konklusjon: vi trenger flere trær på kloden og dersom vi skal bruke noe av det til energi bør vi bruke slikt som går ut i allefall av naturlige årsaker eller har tjent sin hensikt i matproduksjon.
Og så det med fordelingen; Dersom det blir varmere på jorda, og det ser det jo ut til at det blir. Stigningen i gjennomsnittstemperaturen var bare 5-6 grader om jeg ikke husker feil, fra det kaldeste i siste istid til nå, og da kan vi jo tenke oss resultatet om det øker tilsvarende. Altså dersom det blir varmere så vil de landene i sør som alt har for mye ørken og tørke få utålelige tilstander. Mange vil dø og de overlevende vil søke nordover. Da står vi overfor et eksistensielt valg. Skal vi stenge grensene og forsvare landet med våpen eller skal vi slippe inn så mange som mulig og fordele ressursene så flest mulig overlever. Da må vi finne oss i å gå kraftig ned i ressursforbruk.
Et mulig forebyggende tiltak, kanskje det er naivt, men det får våge seg. Vi kan bruke penger på å bore fram vann i Sahara i stor stil, vi vet at det er vann der nede under sanden, og planter trær, mange trær. Ville ikke det ha en viss positiv virkning i tillegg til om vi slutter å hogge ned friske trær?
DA må den såkalte Uhjelpa ikke vere penger direkte som blir overført til landa.Da veit vi jo kor pengane går.
Det må vere folk som reiser ned med nødvendig utstyr.. Selfølgelig via ledelsen i landa.
Frank Sellevoll. sjelden ser eg folk argumenter mer med fordommer og i populistiske termer. Er ikkje politikken din begrunna i kunnskap men i fordommar, antagelsar og ting du har lyst til å tru og ikkje tru på utfra dagsformen ?
Du generaliserer enormt Frank. Det du snakkar om, gjeld vel berre eit par uheldige tilfeller som no er retta opp om eg ikkje tek heilt feil. Det er kun nokre få land der pengane har gått til korrupte leiarar og ikkje til folket. Du kan ikkje basere deg på at dette er det normale. Ting er kompliserte og samansette, også det med bistand og uhjelp.
Framstegspartiet argumenterer generelt for mindre til uhjelp med basis i desse få enkelttilfella. Det er tragisk.
Sjølvsagt må målet vere å auke bistanden og heller prøve å få pengane til å gå til dei som treng det. Løysninga er ikkje mindre bistand, fordi det ikkje virkar likevel. Få det til å fungere i staden!
Også fordelinga av klimakonsekvensar er skeivt fordelt i verda. Dei fattige i sør får rekninga for fråtsinga og levemåten vår!
Tenk solidaritet, også i klimasaken!
Fordommer? Da er jo fakta.. Kor er alle milliardene som Norge gjev kvart år Kor? Skulle fått mye der nede for dei pengane.. Da som viser er kun det som Rødekors,Kirkens nødhjelp osv.. som er nede og bygger hus og skula osv.. Gang på gang så har vi sett at pengene som blir gitt går til våpen og luksus for presidenten og sånt.
Og hvorfor brukes ikke milliarder på eget folk her i landet som er fattige. Det er mye verre og vere fattig her på ein åte.
Og eg kjenner flere fra Afrika..flere land. Ein eg kjenner seie at da er ikkje så gale som vi får inntrykk av på tv.. Dei filma vist kun dei få plassane da er elendig. Han er fødd og oppvokst i Afrika og budde der til 6 år sia. Vart ilag med ei norsk dame som budde der nede da.
Han seie det at f.eks kan ein kjøre på motorvei fra sør afrika og opp nordøst kysten på 5 timer.. i 150 km`t.
Da er mye bedre veier enn her seie han. Da er oppegående tettstader og byer.. uten det vi får se på tv. DETTE ER EIN PERSON FRA AFRIKA SOM FORTELLER MEG… Trur dere det ikkje får dere ta ein tur rundt i afrika..
Men da er uansett bedre og ta med pengane og utstyr å hjelpe til, enn å peise ut penger. Har ingenting med fordomer og sånt.. Er så toskje og høyre på…
Bruk noken av pengane på eige folk her i landet.. Da er flaut når han svarte mannen spør om kofor er da så mange fattige i norge…KVA SKAL EIN SEI??
Odd: ja, nettopp…få da til og fungere!!! då må vi kunne reise ned med folk og..hjelpe til så dei får utnyta pengane. No skal vi ikkje gløyme at da er ikkje kun Afrika..f.eks sjå østover.. Og mindre til såkalla U-hjelp ja..eller egentlig kan ein vel ikkje sei da..meir riktig er at ein tar delar av summen og bruka på eige folk.. Da trengs virkelig.
hehe eg anbefaler kompetanseheving. gjeesp.
ja du kan jo ta mange kurs du
Tilbake til saken: Fisketomme fjorder syldes for da meste at DET ER OPPFISKA..
Det må Dere få inn i hodene deres enten dere vil eller ikke !!!!!!!!! Går ikkje an og berre skylde på klimaet.. er så f.. talentløst…
No trur eg det er best du skriv eit nytt innlegg, Anne. Her kjem vi ingen veg. Vi får respektere at det framleis er mange som ikkje er villig til å ta konkluksjonane frå eit samstemt internasjonalt forskarpanel til etterretning. Dette er ofte dei same folka som les om fattigdomsproblematikk KUN når saka gjeld korrupsjon, eller pengar som ikkje kjem fram. Dei er også ofte opptekne av bil og motor, og vil for all del halde avgiftene i høve dette på lågast mogleg nivå. Slik at det ikkje vert for dyrt å kjøpe firhjuling (motorisert køyretøy i mc-klassen, ofte nytta i skogsdrift. No også veldig populær i byggjefelt) til fireåringen.
slutter meg til jan-erik;)
Oops. Eg skreiv: KONKLUKSJONANE..
KONKLUSJONANE sjølvsagt.
Ein køddar ikkje med skriftspråket, Anne.
av og til skjønner eg koffer folk blir kulturelitister.
er da rart det er krig i verden? Gidde jo ikkje høyre etter sosialistene..arrrrg…naive og skylder hele tiden på klima…men og innrømme rovdrift på resursane..??? neida.. Dere er minkande partier og ikkje uten grunn
Frank Sellevoll: du er lokalpolitiker. du bør for ditt eige samfunn si skuld sette deg inn i sakene du jobbar med. Eg har til no ikkje sett deg legge fram noko anna enn synsing og subjektive standpunkt. alt eg legg fram, er henta frå omfattande forskning, politiske vedtak og samtaler med folk i næringsliv og forskning. Dette er ikkje sosialistisk vas. Eg etterlyser at du begrunnar det du skriv og at du kan vise til at du har det frå gode kilder. måten du legg fram din argumentasjon på, er svært vanskelig å ta på alvor ettersom det er kun synsing, og lite fakta. Eg syns det er litt rart at du som lokal politiker skriver ting på dette nivået: “Gidde jo ikkje høyre etter sosialistene..arrrrg…naive og skylder hele tiden på klima”
Eg feks er sterk motstander av rovdrift på ressurser, jamfør fisket du snakkar om, og eg er fullt klar over at det skjer. det er mellom anna difor, som eg også skriv i innlegget om nordsjøen, fisket etter tobis er stansa.. det er også difor ein har kvoter osv, og det er også ein grunn til at feks mykje botn og korallrev er ødelagt: pga trålinga.
det er mulig du kan noko om det du snakker om, men du viser det ikkje, og då vert det vanskelig å tru på argumenta dine, begrunn litt.
kva meiner du om dette feks: Miljøsvin i finnmark
det er utnytting av ressurser som eg blir veldig sint av. kva meiner du? tipper ingen av oss liker sånt.
have fun
HAHAHAHA lokalpolitiker eg? du er løyen… ;-)
IKKJE er eg, og aldrig vil eg bli politiker Flirer… :-)
Ja, nei det er ikkje bra.. må jo gå an og samle da opp og sende da vekk..
Frykt blant lokalfolket er IKKE tolerant… Er vel litt sånn i Gulen og der Opdrettsguruen kjøper lokal folket..( fått inntrykk av)
eg e løyen. eg blanda deg sammen med en an frank. eg legger meg paddeflat og trekker påstanden på flekken. eg håper du ikkje er påført varig mein;)
hehe nei da går utrulig flott Anne.. ;-) kjempe bra.. lika berre og diskutere eg..så kan forstå du tok feil ;-) men kem mente du? og kala pari er han i då? Eg for min del har ikj tia til og vere politikar…hadde vel ikkje holdt ut med sånne “dumme” argument..hehe.. er du politiker da, og evnt for kem?
Kofor får eg strek over da eg skrive..??hmm..
Det er typisk FrP så sjå dei enklaste tinga. Havet er tomt fordi me har fiska opp all fisken. Enkelt og greitt. Men røynda er ikkje så enkel.
Når det gjeld spørsmålet kven som er mest naive i klimaspørsmåla, “sosialistane” eller Framstegspartiet kan me gjerne ta ein diskusjon på det. Det har eg sterke meiningar om.
Eg trur, tvert i mot Frank, at venstresida praktiserer framtidsretta og bærekraftig politikk på miljøområdet. Venstresida har størtst truverde, antageleg fordi dei tek miljøpolitikk på alvor og jobbar grundig med det.
Forenklingar og lettvindtheiter er kan vere svært skummelt, også i klimaspørsmåla.
Det er alle smilefjesa dine Frank som lagar overstrekingane. Eller kanskje det er ein form for sensur?
frank: eg er ikkje politiker ! eg er journalist!
Anne: ;-)
Odd: Men kofor gjennomfører ein sakene/politikken til Frp flere år etter når folk har “GLEMT” at da va Frp som fremmet det?
Berre synd at ikke alle har glemt da.. Og det kan du ikkkje nekte på for sånn er da. Og da kan ikke bortforklarest…
Og ja da er enkelt… For er da Venstresiden sin meining at da er miljøet og ikke Oppfiskinga som er broblemet alene? Det er jo for da meste det du seier..
Sannheten er ofte tung og svelge, men det er mest fordi vi har tømt havet..
For dei får ikkje masse fisk nordafor heller…da skulle jo vert eindel dar nord vis da va sånn du seie.. Kor er den fisken da.. Kanskje du vil skylde på russarene??
Nei sannheten er ofte tung og svelge..
Odd: Heller ikke berekraftig politikk har Venstresiden klar..Dei som har styrt landet ette krigen..Kor er fisken? osv.
No diskuterer me klimaendringar og konsekvensane av dei. På det området har du neppe belegg for å sei at Framstegspartiet var først ute. Du kan gjerne vere kry og stolt over at FrP har gått føre og vore tidleg ute med gode løysningar på ein del område. Men du må ikkje framstille det som om det gjeld alle politikkområde. Så geniale trur eg ikkje FrP er.
Kanskje eg undervurderer overfiske som årsak. Men eg synes jammen du og FrP undervurderer klimaendringar som årsak.
Det er nok snakk om både og her. Diskusjonen gjeld kva faktor som påverkar mest. Om du les den glimrandre teksten til Anne i starten av denne tråden igjen, så ser du at påstanden om at klima har ein stor påverknad er rimeleg.
La oss sei at klima er ein viktig faktor når det gjeld nedgangen i fisk. Då er det i alle fall ikkje venstresida i norsk politikk som har vore bremseklossen i arbeidet med å skape ein bærekraftig klimapolitikk.
EG ska vere ærlig.. ikkje alle partier har kun bra ting. Men Frp syns eg tenker litt langsiktig, så difor syns eg det er litt greit.
Eg syns klimaendringane er viktig eg…det er alvorlig men vil ha frem at det skyldes jammen og fisket..
Eg syns du undervurderer fisket litt..Eg fikk mye større forståelse for omfanget da eg var på tråler oppe i nordøstelige Barentshavet..Det var egentlig veldig skremmende syns eg..
Bremseklossen jo, kofor har Dere ikkje innført totalforbud på f.eks Yrkesfiske etter Torsk med Tråler? Og ringnot fiske etter sild og makrell, og småfisken som Lodde og brisling???
Med dagens utstyr og antall båter, så er det nesten som ein auser utav eit kar..
Mandag 15. oktober kl. 1200 holder Havforskningsinstituttet pressekonferanse om anbefalingene til neste års kvoter for blant andre torsk i Nordsjøen, lodde, kolmule, norsk vårgytende sild, makrell og hestmakrell, tobis og øyepål.
Pressemeldinger om kvoterådene fra Det internasjonale råd for havforskning (ICES) legges ut på Havforskningsinstituttets nettsider klokken 10 på mandag.
Pressekonferansen overføres direkte på internett
meir
JA..Dei meinte halvering av fisket, som eg ville fram til og.. Men da er berre klima som gjer for da meste at da ikkje er fisk seie folk.. Skjønte da er oppfiskinga..